1. Podsumowanie menedżerskie (Executive Summary)
ORO to wielowymiarowe środowisko wykonawcze zaprojektowane w celu fundamentalnego oddzielenia tego, co system robi, od tego, jak jego zachowanie jest koordynowane.
Tradycyjne systemy programowania wizualnego — maszyny stanów (FSM), drzewa zachowań (Behavior Trees), grafy węzłów — osadzają logikę wykonawczą bezpośrednio w swojej reprezentacji strukturalnej. Wraz ze skalowaniem systemów, to ścisłe powiązanie (tight coupling) prowadzi do wykładniczego wzrostu złożoności, kruchych procesów refaktoryzacji i przeciążenia poznawczego deweloperów.
ORO wprowadza inne podejście architektoniczne:
Logika wykonawcza nie jest osadzona w strukturze. Struktura jest warstwą interpretacji.
U podstaw ORO leży Modularna Warstwa Interpretacji (MIL – Modular Interpretation Layer), która pozwala na wykonywanie pojedynczego, niezmiennego zestawu funkcjonalnych Akcji w ramach wielu paradygmatów obliczeniowych. Paradygmaty te — określane jako Wymiary Wykonania — sięgają od w pełni deterministycznego wykonania liniowego po emergentne zachowania typu neuronalnego.
Ten sam projekt, te same akcje i te same dane mogą być interpretowane jako:
- skrypt,
- maszyna stanów,
- system kognitywny sterowany celami,
- lub dynamiczna sieć aktywacji, bez konieczności przepisywania lub powielania kodu akcji.
2. Fundament: Uniwersalny Interfejs Akcji (UAI)
Cała architektura ORO opiera się na jednym założeniu:
Akcje muszą być niezależne od silnika (engine-agnostic).
Nie jest to preferencja projektowa — to twardy wymóg, który umożliwia wykonanie wielowymiarowe.
2.1 Kapsułkowanie atomowe (Atomic Encapsulation)
Każda Akcja w ORO jest ściśle skapsułkowaną jednostką zachowania. Jest traktowana jako „czarna skrzynka” zarządzana przez dobrze zdefiniowany cykl życia:
- I — Inicjalizacja (Initialization): Alokacja pamięci lokalnej, wiązanie wejść z Bufora Kontekstowego, walidacja warunków wstępnych.
- E — Wykonanie / Tyknięcie (Execute / Tick): Reentrantne (wielobieżne), bezpieczne klatkowo wykonanie. Brak założeń co do częstotliwości lub wzorca wywołań. Determinizm przy tych samych danych wejściowych.
- C — Zakończenie (Completion): Emituje wyraźny sygnał wyjścia (Sukces / Porażka / Przerwanie). Może zwracać ustrukturyzowane dane wyjściowe.
Ten cykl życia zapewnia, że akcje mogą być wstrzymywane, wznawiane, migrowane i paralelizowane bez modyfikacji kodu.
2.2 Zasada Zero Wiedzy (The Zero-Knowledge Principle)
Akcje działają zgodnie ze ścisłą Zasadą Zero Wiedzy. Nie wiedzą:
- który silnik je wykonuje,
- czy są częścią sekwencji, stanu, celu, czy aktywacji neuronalnej,
- co było przed nimi ani co nastąpi po nich.
Wiedzą jedynie: jakie dane otrzymują, jaką operację wykonują i jaki wynik zwracają. Cała zewnętrzna informacja przepływa przez Bufor Kontekstowy, który działa jako kontrolowany interfejs między silnikiem a akcją. Dzięki temu akcja MoveTo(x, y) zachowuje się identycznie bez względu na to, czy jest linią 42 w skrypcie, czy dominantą w rozmaitości neuronalnej.
3. Taksonomia Czterech Wymiarów Wykonania
ORO nie definiuje jednego sposobu wykonywania logiki. Definiuje cztery ortogonalne silniki interpretacyjne. Co istotne: silniki te nie konkurują ze sobą, lecz współistnieją.
Poziom 1: Sekwencyjny Model Deterministyczny (1D)
- Topologia: Liniowa sekwencja (lista powiązana).
- Logika: A → B → C.
- Cel: Zapewnia absolutną przewidywalność. Każdy projekt ORO musi być redukowalny do 1D w celu debugowania krokowego i weryfikacji. Jest to „warstwa prawdy” systemu.
Poziom 2: Topologiczny Model Stanów (2D)
- Topologia: Skierowany graf stanów (Rozszerzona Maszyna Stanów — EFSM).
- Innowacja: Stany nie „posiadają” zachowań — one jedynie odwołują się do Pakietów Akcji. 2D definiuje możliwości (co i kiedy może się stać), podczas gdy 1D definiuje wykonanie zachowania wewnątrz stanu. Pozwala to uniknąć eksplozji logiki w grafach.
Poziom 3: Hierarchiczna Architektura Intencji (3D)
System przestaje rozumować w kategoriach stanów, a przechodzi na Intencje.
- Struktura Lewostronna (Drzewo Intencji): Hierarchiczne cele (np. Przetrwanie → Zdobądź Zasoby → Nawiguj). Reprezentuje „dlaczego” system działa.
- Struktura Prawostronna (Biblioteka Akcji): Płaski, bezstanowy zbiór reprezentujący „jak” zadania są wykonywane.
- Logika: Silnik 3D mapuje najwyższy priorytet na sekwencję akcji, umożliwiając dynamiczną zmianę celów bez „puchnięcia” liczby stanów.
Poziom 4: Dynamiczna Sieć / Rozmaitość Neuronalna (ND)
Porzuca dyskretną strukturę na rzecz ciągłych wartości aktywacji.
- Mechanizm: Decyzje wyłaniają się z globalnego rozkładu napięć (sumowanie wpływów, hamowanie, pobudzanie).
- Rezultat: „Miękkie” podejmowanie decyzji i płynne przechodzenie między zachowaniami.
- Kluczowe: Używane tu akcje to wciąż te same jednostki atomowe z poziomu 1D.
4. Techniczne zalety paradygmatu ORO
| Funkcja | Tradycyjne skryptowanie wizualne | Architektura ORO |
| Powiązanie logiki | Ścisłe (akcje osadzone w grafach) | Luźne (akcje jako niezależne zasoby) |
| Skalowalność | Eksplozja złożoności grafu | Złożoność przeniesiona do warstwy interpretacji |
| Refaktoryzacja | Wymaga przebudowy strukturalnej | Zamiana silnika, brak zmian w akcjach |
| Debugowanie | Trudne w złożonych FSM | Redukcja do deterministycznego śladu 1D |
| Reużywalność | Niska | Ekstremalnie wysoka |
5. Podsumowanie
ORO nie jest zamiennikiem dla maszyn stanów, skryptów czy systemów neuronalnych. Jest meta-architekturą, która jednoczy je pod wspólnym kontraktem wykonawczym. Dzięki oddzieleniu Akcji, Intencji, Struktury i Interpretacji, ORO pozwala systemom rosnąć w wymiarowej złożoności bez zaciągania długu poznawczego lub strukturalnego.
To nie tylko nowe narzędzie. To nowy sposób myślenia o samym procesie wykonywania kodu.